کلیات تاریخ کلام امامیه
en Creencias intermediasفهرست موضوعات
۱. شناخت تعریف فلسفه و عرفان برای شناخت گستره موضوعی تاریخ کلام
۲. تعریف دانش کلام
۳. تفاوت علم کلام و تاریخ کلام
۴. اهمیت و ثمرات دانش تاریخ کلام
۵. زمانمند بودن استدلالهای متکلمان
۶. انواع محورهای مورد بررسی در تاریخ کلام
۷. مقدماتی برای آشنایی با رویکردهای مدارس کلامی شیعه
فهرست موضوعات
۱. شناخت تعریف فلسفه و عرفان برای شناخت گستره موضوعی تاریخ کلام
۲. تعریف دانش کلام
۳. تفاوت علم کلام و تاریخ کلام
۴. اهمیت و ثمرات دانش تاریخ کلام
۵. زمانمند بودن استدلالهای متکلمان
۶. انواع محورهای مورد بررسی در تاریخ کلام
۷. مقدماتی برای آشنایی با رویکردهای مدارس کلامی شیعه
فهرست موضوعات
۱. تاریخ کلام و شناخت طبقات متکلمین و سیر تطورات اندیشه
۲. معرفی برخی کتب کلامی از ادوار مختلف مدارس کلامی امامیه
۳. منبع شناسی پژوهش در تاریخ کلام
فهرست موضوعات
۱. شروع دانش کلام در میان مسلمانان در سده دوم و سوم (تکوین کلام نظری)
۲. سیر کلی تاریخ علم کلام در نسبت با فلسفه
۳. معنای استقلال دانش کلام در سدههای نخستین هجری
۴. پیدایش مسائل کلامی در سده نخست هجری
۵. سه خصیصه دوره پیدایش مسائل کلامی
اسناد و منابع:
۱. سبحانی، «کلام امامیه: ریشهها و رویشها»، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
فهرست موضوعات
۱. دشواریهای تاریخ کلام شیعه در دوره پیدایش (سده نخست هجری)
۲. تقابل با هویت و شاخصههای تشیع در دوره پیدایش توسط عامه و مستشرقان نخستین
۳. نگاه رقباء در پیدایش تشیع اعتقادی
۴. تفاوت کلام و تاریخ کلام در غایت
۵. پیدایش هویت تشیع توسط عبدالله بن سبا و کیسان و مواضع شیعیان در مقابل این نظریه
۶. راهکارهای بازیابی هویت شیعه در سده نخست هجری
اسناد و منابع:
۱. حسینی خضرآبادی، «هویت شیعه در آینه سبایه»، کلام اهل بیت، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش
فهرست موضوعات
۱. اندیشههای معتزله و تاثیر آن بر مسائل توحید و عدل کلام شیعه
اسناد و منابع
۱. حسینی خضرآبادی، تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد، دارالحدیث، ۱۳۹۹ش
فهرست موضوعات
۱. علت کمتر بودن اختلاف میان جریانهای علمی شیعه در مقابل عامه
۲. تاریخ شکلگیری شهر کوفه
۳. جریان متکلم محدثان و محدث متکلمان کوفه
۴. بزرگان متکلم محدث کوفه
۵. بزرگان محدث متکلم کوفه
۶. جریان مقصره و غلات کوفه
اسناد و منابع
۱. اقوام کرباسی، «مدرسه کوفه»، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
۲. رضایی، جریان کلامی هشام بن حکم، جریان فکری هشام بن حکم تا شکلگیری مدرسه کلامی بغداد، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
فهرست موضوعات
۱. انزوای خط متکلم محدثان در مدرسه کوفه تا دوره بغداد
۲. مدرسه کلامی قم
۳. خط احمد بن محمد بن عیسی اشعری
۴. خط ابراهیم بن هاشم
۵. خط برقی
اسناد و منابع
۱. اقوام کرباسی، «مدرسه کوفه»، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
۲. طالقانی، «مدرسه کلامی قم»، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
فهرست موضوعات
۱. خلاصهای از جلسات گذشته
۲. مدرسه بغداد و خط کلام عقلی معتزلی
۳. تاریخ تشیع شهر بغداد
۴. جریان معتزلیان شیعه شده
۵. جریان نوبختیان
۶. جریان شیخ مفید
۷. جریان شریف مرتضی
اسناد و منابع
۱. حسینی خضرآبادی، تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد، دارالحدیث، ۱۳۹۹ش
۲. عطایی نظری، «نگاهی به ادوار و مکاتب کلامی امامیه در قرون میانی»، آینه پژوهش، شماره ۳، مرداد و شهریور ۱۳۹۷ش
فهرست موضوعات
۱. بغداد در دوره سلجوقه
۲. انتقال میراث محدثان قم و میراث عقلگرایان بغدادی به مدرسه ری
۳. انتقال جریان عالمان مدرسه بغداد به ری
۴. گرایش سدیدالدین حمصی به ابوالحسین بصری و اثرپذیری مدرسه حله از جریان فکری معتزله متأخر
۵. عالمان شاخص مدرسه ری
۶. وامگیری اصطلاحات و روش فلسفی در ادبیات کلامی مدرسه حله
اسناد و منابع
۱. موسوی، «مدرسه کلامی ری»، نقد و نظر، شماره ۱، بهار ۱۳۹۱ش
فهرست موضوعات
۱. جریان اشاعره
۲. تاریخ شهر حله
۳. فقهاء نخستین حله
۴. دوره نسخه مدرسه کلامی حله، وامگیری از اصطلاحات فلسفی در مدرسه حله به طبع معتزله متأخر
۵. مدرسه کلامی حله
۶. دوره دوم مدرسه کلامی حله با حضور خواجه طوسی، ورود ادبیات فلسفه مشاء به مباحث کلامی
۷. جریان کلامی حدیثی حله
۸. جریان عرفانی حله
اسناد و منابع
۱. سبحانی و رضایی، «مدرسه کلامی حله»، تحقیقات کلامی، شماره ۲۸، خرداد ۱۳۹۹ش
فهرست موضوعات
۱. مدرسه کلامی شیرازی
۲. مدرسه کلامی اصفهان
۳. جریان کلام حدیثی در اصفهان
۴. جریان کلام عقلی
۵. جریان کلام فلسفی
اسناد و منابع
۱. سبحانی و رضایی، «مدرسه کلامی اصفهان»، تاریخ فلسفه، شماره ۳، زمستان ۱۳۹۱
Acerca de este curso
دوره «کلیات اجمالی تاریخ کلام امامیه (تا پایان مدرسه اصفهان)» با هدف آشنایی اجمالی با تاریخ و مکاتب کلامی شیعه ارائه شده است. این دوره به بررسی روند شکلگیری، تطور و تحول اندیشههای کلامی امامیه در دورههای مختلف تاریخی میپردازد و تصویری کلی از مسیر حرکت علم کلام شیعه از دوره پیدایش تا پایان مدرسه اصفهان ارائه میکند.
در این دوره، مباحث مقدماتی شناخت تاریخ علم کلام، تعریف دانش کلام، تفاوت علم کلام و تاریخ کلام، اهمیت و ثمرات دانش تاریخ کلام و محورهای مورد بررسی در این دانش مطرح میشود. همچنین شرکتکنندگان با منابعشناسی تاریخ کلام و رویکردهای مختلف در بررسی مکاتب کلامی شیعه آشنا خواهند شد.
از دیگر مباحث این دوره، بررسی دوره پیدایش و شکلگیری کلام امامیه است که شامل شناخت طبقات متکلمین، سیر تطورات اندیشه، پیدایش مسائل کلامی در سده نخست هجری و ویژگیهای این دوره میشود. همچنین دوره تکوین کلام نظری، شکلگیری دستگاه کلامی، تاریخ معتزله و تأثیر اندیشههای معتزله بر کلام شیعه مورد بررسی قرار میگیرد.
این دوره به معرفی مدارس مختلف کلامی امامیه نیز میپردازد؛ از جمله مدرسه کوفه، مدرسه قم، مدرسه بغداد، مدرسه ری، مدرسه حله و مدرسه اصفهان. در هر یک از این بخشها، ویژگیهای فکری، جریانهای علمی، بزرگان و تحولات مهم آن مدرسه بررسی میشود.
دوره حاضر برای طلاب سطح سه کلام امامیه و سطح سه امامت و همچنین علاقهمندان به تاریخ تشیع، کلام، فلسفه و علوم مرتبط مناسب است. این آموزش در سطح مقدماتی ارائه شده و پیشنیاز آن سطح دو حوزه یا معادل آن در رشتههای علوم قرآن و حدیث، کلام و فلسفه و تاریخ تشیع عنوان شده است.
