گزارش ولادت حضرت صاحب الزمان علیه السلام

ولادت حضرت حجّت بن الحسن العسکری، مشهور به امام مهدی علیه‌السلام، بنا بر گزارش منابع معتبر امامیه، در نیمه شعبان سال ۲۵۵ قمری (و به نقلی ۲۵۶ قمری) در شهر سامرا رخ داده است. پدر بزرگوار ایشان امام حسن عسکری علیه السلام و مادرشان بانویی بافضیلت به نام نرجس خاتون سلام‌الله‌علیها معرفی شده‌اند. گزارش این ولادت به دلیل شرایط خاص سیاسی عصر عباسی و مراقبت شدید دستگاه خلافت از خانه امام حسن عسکری علیه‌السلام، به صورت پنهانی انجام گرفت؛ زیرا طبق روایات نبوی و علوی، مهدی موعود علیه‌السلام کسی بود که حکومت‌های ستمگر را برخواهد انداخت و از این رو خلفای عباسی نسبت به تولد او حساسیت فراوان داشتند. از کهن‌ترین منابع شیعه که به تفصیل به این موضوع پرداخته‌اند می‌توان به «الکافی» اثر محمد بن یعقوب کلینی، «کمال‌الدین و تمام‌النعمة» نوشته شیخ صدوق و «الغيبة» تألیف شیخ طوسی اشاره کرد.

در نقل‌های روایی، کیفیت ولادت آن حضرت با شباهت‌هایی به ولادت حضرت موسی علیه‌السلام توصیف شده است؛ یعنی در فضایی پنهان و به دور از چشم مأموران حکومت. حکیمه خاتون، دختر امام جواد علیه السلام، از مهم‌ترین راویان ماجرای ولادت است. او نقل می‌کند که در شب نیمه شعبان به دعوت امام حسن عسکری علیه‌السلام در خانه آن حضرت حضور یافت و نشانه‌های بارداری در نرجس خاتون آشکار نبود، اما در واپسین ساعات شب، فرزند مبارک متولد شد. در برخی روایات آمده است که نوزاد پس از تولد، سجده کرد و آیاتی از قرآن تلاوت نمود. این گزارش‌ها در منابعی چون «کمال‌الدین» و «الغيبة» نقل شده و سلسله راویان آن‌ها در آثار رجالی مورد بررسی قرار گرفته است.

پس از ولادت، امام حسن عسکری علیه‌السلام فرزند خویش را به جمعی از خواص اصحاب نشان داد تا بر وجود او شهادت دهند. افرادی مانند احمد بن اسحاق قمی و عثمان بن سعید عَمری از جمله کسانی‌اند که دیدار با آن حضرت را گزارش کرده‌اند. با شهادت امام حسن عسکری علیه‌السلام در سال ۲۶۰ قمری، امامت به حضرت مهدی علیه‌السلام منتقل شد و دوره غیبت صغری آغاز گردید؛ دوره‌ای که طی آن، ارتباط شیعیان با امام از طریق نوّاب خاص برقرار بود. مجموعه این گزارش‌ها در آثار حدیثی و تاریخی شیعه، با اسناد متعدد و نقل‌های همسو ثبت شده و مبنای اعتقاد امامیه به ولادت تاریخی و تحقق خارجی آن حضرت به شمار می‌آید.