شرح نهج البلاغه (نامه به مالک اشتر)

سرفصل‌های اصلی دوره:

• فلسفه بعثت و اهداف حکومت دینی: در این سرفصل، اهداف بعثت انبیاء بررسی می‌شود. اهداف چهارگانه حکومت دینی و پیوند آن با اطاعت خداوند تبیین می‌گردد. حکومت، ابزاری برای تحقق بندگی و عدالت معرفی می‌شود.
• اخلاق و ویژگی‌های هیئت حاکمه: محبت، عفو، عدالت و پرهیز از خودکامگی از شاخصه‌های حاکم الهی معرفی می‌شود. خطر استبداد و خودرأیی تحلیل می‌گردد. قضاوت تاریخ و مردم به‌عنوان معیار ماندگاری حکومت بررسی می‌شود.
• عدالت‌محوری و مبارزه با ظلم: تعریف عدالت و ظلم از منظر امیرالمؤمنین علیه‌السلام تبیین می‌شود. گسترش عدالت و برداشتن موانع اجرای آن بررسی می‌گردد. عدالت، ستون اصلی مشروعیت حکومت دانسته می‌شود.
• نظام مشورت و گزینش کارگزاران: افرادی که شایسته مشورت نیستند معرفی می‌شوند. معیارهای همنشین صالح و سنت‌های شایسته بررسی می‌گردد. مجازات خیانت کارگزاران به‌عنوان اصل اساسی حکومت تحلیل می‌شود.
• ساختار نظامی و امنیتی در حکومت اسلامی: نحوه برخورد صحیح با نیروی نظامی تبیین می‌شود. ویژگی‌های فرماندهان نظامی صالح بررسی می‌گردد. امنیت، ابزاری برای حفظ عدالت و دین معرفی می‌شود.
• اقتصاد، مالیات و آبادانی جامعه: فلسفه مالیات و نقش آن در آبادانی بلاد اسلامی تحلیل می‌شود. مقابله با اسراف و خیانت مالی بررسی می‌گردد. اقتصاد سالم، پایه عدالت اجتماعی معرفی می‌شود.
• نظام دادرسی و قضاوت عادلانه: اصول نظام دادرسی در اسلام تبیین می‌شود. خطر اسارت دین در دست اشرار بررسی می‌گردد. قاضی عادل، ستون حفظ حقوق مردم معرفی می‌شود.
• حمایت از اقشار ضعیف و عدالت اجتماعی: توجه ویژه به محرومان و مستضعفان بررسی می‌شود. وظیفه حاکم در قبال نیازمندان تبیین می‌گردد. عدالت اجتماعی به‌عنوان شاخص حکومت الهی معرفی می‌شود.
• ارتباط حاکم با مردم و شفافیت عملکرد: ضرورت حضور حاکم در میان مردم بررسی می‌شود. تلاش برای رفع ابهام از عملکرد حکومت تبیین می‌گردد. پاسخ‌گویی، عامل اعتماد عمومی معرفی می‌شود.
• وفاداری به عهد و تعادل در تصمیم‌گیری: وفاداری به پیمان‌ها به‌عنوان اصل اخلاقی حکومت بررسی می‌شود. پرهیز از شتاب‌زدگی و سهل‌انگاری تبیین می‌گردد. تصمیم‌گیری عاقلانه، نشانه بلوغ مدیریتی معرفی می‌شود.