نواسخ
که به دو دسته تقسیم میشوند:
۱. افعال
۲. حروف
افعال
عبارتاند از:
1. کان و اخوات آن
2. افعال مقاربه (مثل: كاد، عسى)
3. ظن و اخوات آن (افعال قلوب)
و
حروف عبارتاند از:
1. ما و اخوات آن
2. لای نافی جنس
3. إن و اخوات آن
توضیح
مختصر:
نویسنده
کتاب (شرح ابن عقیل) پس از پایان بحث مبتدا و خبر، وارد بحث «نواسخ» شده است؛ یعنی
عناصری که وارد جملهی اسمیه میشوند و ترکیب آن را تغییر میدهند. نواسخ گاهی فعل
هستند (مانند کان، ظن، عسى) و گاهی حرف (مانند إن، لا النافیة للجنس).
در
میان افعال ناسخه، بیشتر آنها بدون اختلاف فعل هستند؛ اما در مورد «لیس»، اختلافی
وجود دارد:
بیشتر نحویون آن را فعل میدانند.
اما برخی چون ابوالحسن الفارسی و ابوبکر بن شقیر
آن را حرف شمردهاند (البته در یکی از دو قولشان).
🔸 این
اختلاف در دستهبندی صرفی (نحوی) است، و تأثیری در نقش ترکیبی «لیس» ندارد؛ زیرا
کارکرد آن در جمله مانند افعال ناسخه است.
